Tôi thường bị chạm bởi những người không có câu chuyện hào nhoáng, nhưng có một nội lực rất rõ. Phan Duy Thiệp là một người như vậy. Khi đọc những dòng Thiệp viết về tuổi thơ ở Bắc Ninh, tôi không thấy một lời trách móc hoàn cảnh. Tôi thấy một người đàn ông đã sớm hiểu giá trị của đồng tiền, sớm học cách tự lập, và quan trọng nhất: sớm mang trong lòng một ước mơ rất giản dị – được tự đứng trên đôi chân của mình. Trong cộng đồng Eagle Camp, tôi gặp nhiều người thành công theo nhiều cách. Nhưng người làm tôi nể nhất thường là người có thể bắt đầu lại, không một lần, mà nhiều lần – không vì liều, mà vì họ hiểu mình cần trưởng thành. Bài viết này là chân dung về một người như thế: đi lên từ con số 0, nhiều lần quay về con số 0, và vẫn bước tiếp.
Ấn tượng đầu tiên của tôi về Phan Duy Thiệp: sự tự trọng của một người không muốn dựa dẫm
Thiệp không kể chuyện theo kiểu “tôi khổ nên tôi giỏi”. Thiệp kể một cách bình thản. Nhưng càng bình thản, tôi càng nghe ra thứ nằm dưới: sự tự trọng.
Có một kiểu người, khi không có hậu thuẫn, họ chọn than. Còn Thiệp, khi không có hậu thuẫn, lại chọn học. Học cách tự đứng lên. Học cách chịu trách nhiệm. Học cách sống mà không đợi ai mở đường.
Tôi nhìn thấy điều đó trong cách Thiệp nhấn mạnh: không mối quan hệ, không hậu thuẫn, không con đường sẵn có. Và rồi Thiệp không biến những thứ “không có” ấy thành lý do để dừng lại, mà biến nó thành động lực để trưởng thành.
Phan Duy Thiệp là ai – nếu không bắt đầu bằng thành tích
Phan Duy Thiệp sinh ra và lớn lên trong một gia đình không mấy khá giả ở vùng quê Bắc Ninh. Tuổi thơ gắn với sự thiếu thốn “vừa đủ” để hiểu giá trị của đồng tiền, sự giản dị “vừa đủ” để sớm tự lập. Và những ước mơ “nhỏ bé” nhưng âm ỉ: được tự đứng trên đôi chân của chính mình.
Thiệp nói một câu rất rõ: hoàn cảnh không quyết định con người – chính quyết tâm và sự kiên trì mới quyết định. Tôi đọc câu đó và không xem nó như một câu khẩu hiệu. Tôi thấy nó như một kết luận của một người đã trải qua đủ nhiều lần “tự bơi” để hiểu rằng: không ai bơi hộ mình được.
Hành trình lập nghiệp từ con số 0: chọn khó thay vì chọn an toàn
Sau khi tốt nghiệp đại học, Thiệp không chọn con đường “an toàn” như nhiều người mong đợi. Không chọn một công việc ổn định, không chọn một chiếc ghế khiến gia đình yên lòng. Thiệp đi đến một vùng đất mới để kinh doanh – dù không nhận được sự ủng hộ từ gia đình.
Tôi luôn thấy quyết định này rất “đắt”. Bởi khi không có sự ủng hộ của gia đình, một người sẽ mang hai loại áp lực cùng lúc: áp lực kiếm sống và áp lực chứng minh.
Thiệp bắt đầu bằng những việc rất đời:
- Nhập hàng, đặt hàng Trung Quốc
- Bán sỉ đồ gia dụng, phụ kiện
- Phân phối cho các kho hàng và người bán lẻ
- Quản lý một văn phòng chạy quảng cáo bán lẻ sản phẩm
Đó không phải những công việc “thơ mộng”. Nó là công việc của người đang tự xây một nền móng, gạch một viên, rồi gạch tiếp viên khác, trong cô đơn.
Cô đơn – nhưng là giai đoạn cần thiết để một người hiểu mình
Thiệp viết về sự cô đơn, và tôi tin đó là sự thật.
Khi bạn đi lên bằng chính năng lực của mình, bạn sẽ có những giai đoạn không ai hiểu. Không ai ở cạnh để cổ vũ. Không ai đứng sau để chống lưng. Bạn chỉ có mình – và những quyết định của mình.
Nhưng tôi thích cách Thiệp nhìn về cô đơn: không phải lúc nào cô đơn cũng tiêu cực. Có những giai đoạn cô đơn là cần thiết để ta hiểu mình hơn, mạnh mẽ hơn và trưởng thành hơn.
Trong kinh doanh, nhiều người sợ cô đơn nên bám vào đám đông, bám vào lời khuyên, bám vào sự an toàn. Thiệp thì có vẻ là kiểu người dám ở một mình để tự nghe tiếng nói bên trong.
Những lúc tưởng không thể tiếp tục – và cái cách Thiệp “công nhận bản thân”
Có những đoạn Thiệp viết khiến tôi dừng lại: “Có những lúc tưởng như không thể tiếp tục. Có những khi tự hỏi liệu mình có đi sai đường không?”
Tôi tin ai làm kinh doanh cũng từng trải qua khoảnh khắc đó. Nhưng điều khác nhau nằm ở chỗ: người ta làm gì sau khi tự hỏi.
Thiệp nói: rồi vẫn tiếp tục bước đi.
Và Thiệp còn viết một điều mà tôi thấy rất đáng trân trọng: công nhận bản thân vì đã không bỏ cuộc. Trong một xã hội hay khen người “thắng”, ít ai dạy chúng ta khen chính mình vì đã không gục.
Thiệp biết ơn bản thân vì đã kiên trì vượt qua cả những người có xuất phát điểm tốt hơn. Tôi không nghe câu đó như sự so sánh hơn thua. Tôi nghe như một lời tự nhắc: mình cũng có giá trị, dù bắt đầu muộn, dù bắt đầu thấp.
Quyết định rời nơi “đang thuận” để bắt đầu lại: bài test của nội lực
Có một chi tiết trong câu chuyện của Thiệp làm tôi nghĩ nhiều: khi nhận ra môi trường cũ không còn phù hợp, Thiệp rời đi – trong lúc “mọi thứ đang thuận lợi và dễ dàng”.
Rời đi khi đang khó đã khó. Nhưng rời đi khi đang thuận mới thật sự thử thách. Bởi khi đang thuận, cái bẫy rất lớn là: ở lại cho yên.
Thiệp không chọn yên. Thiệp chọn đúng.
Một lần nữa, không có sự hỗ trợ. Một lần nữa, quay về con số 0. Nhưng khác với trước đây, Thiệp không còn sợ nhiều như vậy nữa. Vì Thiệp biết: mình đã từng làm được, thì mình có thể làm lại.
Tôi thường tin rằng: con người chỉ thật sự trưởng thành khi họ có thể tự tạo lại mình từ đầu. Và Thiệp đang làm điều đó.
Dũng cảm để từ bỏ và bắt đầu lại: “một tư duy mới, một phiên bản mới”
Thiệp gọi đó là một hành trình mới:
- Một công việc mới
- Một tư duy mới
- Một phiên bản mới của chính mình
Để bắt đầu lại, cần dũng cảm. Nhưng còn cần cả kỷ luật. Bởi bắt đầu lại không phải hứng lên là làm. Bắt đầu lại là một chuỗi ngày làm việc nghiêm túc, làm lại từng thứ mà ngày xưa mình đã xây.
Thiệp nói: chỉ khi dám buông bỏ, ta mới có cơ hội tiến xa hơn. Tôi đồng ý. Và tôi thêm một điều: chỉ khi buông bỏ được cái “đang thuận”, người ta mới biết mình có thật sự tự do hay không.
Những bài học Thiệp mang theo: không trường lớp nào dạy
Trong hành trình đó, Thiệp học được những điều rất gốc:
- Tự đứng trên đôi chân mình, không dựa dẫm
- Chịu trách nhiệm cho mọi quyết định, dù đúng hay sai
- Không khuất phục trước khó khăn, kể cả khi mọi thứ mơ hồ
- Tin vào bản thân, ngay cả khi không ai tin mình
Đây là những bài học không nằm trong giáo trình. Nó nằm trong những đêm tự hỏi “mình có đi sai không” và vẫn phải dậy làm tiếp ngày hôm sau.
Gia đình: điểm tựa âm thầm và lời hứa không nói ra
Thiệp nhắc đến gia đình như một điểm tựa. Tôi hiểu điều đó theo cách rất đời: gia đình đôi khi không ủng hộ ngay, nhưng vẫn là nơi ta muốn quay về để được công nhận.
Có nhiều người đi xa để chứng minh với thế giới. Nhưng sâu hơn, họ đi xa để một ngày có thể nhìn lại và nói: “Con đã tự lo được cho mình.” Thiệp có vẻ mang trong lòng một lời hứa như vậy.
Và khi một người đàn ông còn hướng về gia đình như một điểm tựa, tôi thường thấy đó là dấu hiệu của sự tử tế. Vì họ không chỉ sống cho mình.
Cam kết cho phiên bản mới: kỷ luật cao hơn, nỗ lực nhiều hơn
Thiệp kết lại bằng một lời cam kết với chính mình: bước vào hành trình mới, với kỷ luật cao hơn, nỗ lực nhiều hơn và niềm tin mạnh mẽ hơn để trở thành phiên bản tốt nhất của mình.
Tôi thích câu “tôi sẵn sàng rồi”. Nó không phải sự tự tin bốc đồng. Nó là sự sẵn sàng của người đã nếm đủ nỗi đau, đủ cô đơn, đủ mất mát – và hiểu rằng mình vẫn còn đứng đây.
Eagle Camp: nơi những người “tự đứng lên” gặp nhau
Thiệp không nhắc cụ thể về Eagle Camp trong đoạn bạn gửi, nhưng câu chuyện của anh lại có tinh thần rất gần với cộng đồng chúng tôi: tự chịu trách nhiệm, rèn kỷ luật, và dám nhìn thẳng vào bản thân.
Eagle Camp không phải nơi dạy người ta tìm đường tắt. Nó là nơi nhắc người ta: nếu muốn đi xa, phải làm chủ mình trước. Và Thiệp – bằng những lần bắt đầu lại – đang làm đúng điều đó: làm chủ mình, rồi mới làm chủ cuộc đời.
LỜI KẾT
Nếu bạn hỏi tôi “Phan Duy Thiệp là ai?”, tôi sẽ không trả lời bằng nghề nghiệp cụ thể, vì hành trình của Thiệp còn đang tiếp tục. Tôi sẽ trả lời bằng một phẩm chất: dám bắt đầu lại.
Dám bắt đầu lại khi không ai ủng hộ.
Dám bắt đầu lại khi không có hỗ trợ.
Và thậm chí, dám bắt đầu lại khi mọi thứ đang thuận lợi.
Tôi trân trọng Thiệp vì anh không dùng hoàn cảnh làm cái cớ. Anh dùng hoàn cảnh làm bài tập. Mỗi lần cuộc đời đẩy anh về con số 0, anh lại học thêm một tầng sức mạnh: kỷ luật, tự trọng, và niềm tin vào chính mình.
Điều đẹp nhất trong câu chuyện này không phải là “anh đã có gì”, mà là “anh đã trở thành ai”. Một người đàn ông biết cảm ơn bản thân vì đã không bỏ cuộc – đó là một kiểu trưởng thành rất sâu.
Và nếu bạn đang ở giai đoạn mơ hồ, đang muốn buông, tôi nghĩ câu chuyện của Thiệp có thể nhắc bạn một điều giản dị: con đường phía trước còn dài, nhưng bạn có thể sẵn sàng – từng bước một.
Tạ Kỳ Anh là ai? – Người phụ nữ đi chậm để đi xa, đi đúng để không phải quay đầu